BAHÇE İLAÇLAMA PROGRAMI VE UYGULAMA TAKİP KARTI
Ruhsatlı Bitki Koruma Ürünleri Sezonluk Planlama & Kalıntı (PHI) Kayıt Çizelgesi
Rapor Tarihi:
Belge No:
➕ Programa Yeni Uygulama Ekle
-
-
Aktif Madde: -
Etiket Dozu: -
Toplam Uygulama
0
0 tamamlandı
Son İlaçlama & PHI
-
En erken güvenli hasat
Etki Grubu Çeşitliliği
0 Grup
Direnç riski yok
Farklı Hedef Zararlı
0
Sezon boyu koruma
📋 Sezonluk İlaçlama Takvimi ve Doz Çizelgesi
🛒 Sezonluk Toplam İlaç İhtiyaç (Alışveriş) Listesi
Bahçe büyüklüğü ve su normuna göre hesaplanmıştır
Bahçe Sahibi / Üretici
İmza
İmza
Sorumlu Ziraat Mühendisi / Danışman
Kaşe & İmza
Kaşe & İmza
Uygulayıcı Operatör
Tarih & İmza
Tarih & İmza
🔍 Ruhsatlı Bitki Koruma Ürünleri Veritabanı (6.367 Kayıt)
Herhangi bir ilacı inceleyebilir veya "➕ Programa Ekle" butonuyla doğrudan ilaçlama takviminize aktarabilirsiniz.
| Kayıt ID | Bitki | Hedef Zararlı / Hastalık | Ticari İsim (Marka) | Aktif Madde | Grup & FRAC/IRAC | Tavsiye Dozu | PHI (Hasat) | Önerilen Dönem | İşlem |
|---|
🧮 Pratik Saha Tank & Doz Hesaplayıcı
🎯 Saha Uygulama Reçetesi (Tank Dolum Talimatı)
📊 Meyve Türlerine Göre Ruhsatlı İlaç ve Zararlı Dağılımı
🐛 En Çok Ruhsatlı Ürün Bulunan Hedef Hastalık ve Zararlılar
| # | Hedef Zararlı / Hastalık | Ruhsatlı Ürün Kayıt Sayısı | Benzersiz Aktif Madde Sayısı | Bulunduğu Meyve Türleri | Hızlı İşlem |
|---|
🎯 Hastalık ve Zararlılar İçin Profesyonel Tavsiye & Entegre Mücadele (IPM) Programı
Ziraat Mühendisliği standartlarında biyoloji, zarar şekli, ekonomik zarar eşikleri (EZE), kültürel/biyolojik tedbirler ve 6.367 ruhsatlı zirai ilaçla entegre profesyonel reçete motoru.
🔎 Sahada Ne Gördünüz? Hızlı Teşhis:
🛡️ Meyve Bahçelerinde 4 Mevsim Bakırlı İlaçlama & Bordo Bulamacı Protokolü
FRAC M01 • Multi-site Temel Kalkan
Bakteriyel kanser, ateş yanıklığı, monilya, karaleke ve klonk inokulumunu kıran, direnç riski sıfır olan en kritik koruyucu mineral omurgadır.
1. Sonbahar Erken Bakır (%50 Yaprak Dökümü)
%1.5 Bordo
📅 Zaman: Ekim Sonu – Kasım Başı
🎯 Hedef: Dökülen yaprakların sap izlerindeki taze yaraları kapatmak.
Yaprak sapı koptuğunda açılan açık yaralar Pseudomonas syringae (bakteriyel kanser) ve Erwinia için açık kapıdır. Bu yaraları enfekte olmadan sırlamak şarttır.
Doz: %1.5 Bordo
2. Sonbahar Geç Bakır (%100 Yaprak Dökümü)
%2 Bordo
📅 Zaman: Kasım Sonu – Aralık Başı
🎯 Hedef: Ağaç gövdesi, dallar ve yerdeki yaprak inokulumunu tam dezenfekte etmek.
Tüm yapraklar döküldükten sonra ağacın tepe tacından kök boğazına kadar yıkanması, kışlayan mantar askosporlarını ve dal kanserlerini gelecek yıla geçmeden yok eder.
Doz: %2 Bordo
3. Kış Sonu / Durgun Dönem (Budama Sonrası)
%1.5 Bordo
📅 Zaman: Şubat Sonu – Mart Başı (Gözler Uyanmadan)
🎯 Hedef: Budama testere ve makas yaralarını kapatmak, kabuk temizliği.
Kış budamasında açılan geniş kesim yüzeylerini dezenfekte eder. Tomurcuk pulları arasında uyanmaya hazırlanan mantar ve bakteri sporlarını yakar.
Doz: %1.5 Bordo
4. Erken İlkbahar / Göz Kabarması - Fare Kulağı
%0.5–1 Bakır
📅 Zaman: Mart Sonu – Nisan Başı (Çiçek Öncesi Son Bakır)
🎯 Hedef: Klonk (Taphrina), Çil (Yaprak delen), Karaleke ve Ateş yanıklığı ilk kalkanı.
Şeftalide Klonk için tek şanstır. Armut ve elmada çiçek öncesi son bakırlı bariyerdir. Tomurcuklar yeşil uç gösterirken düşük doz yumuşak bakır (Bakır oksiklorür veya hidroksit) tercih edilir.
Doz: %0.5–1 Bakır
| Bakır Formülasyonu | Aktif Madde & Yapı | Yağışa Dayanıklılık & Tutunma | Etki Hızı & Serbest İyon | En Uygun Kullanım Evresi |
|---|---|---|---|---|
| Bordo Bulamacı (Bordeaux Mixture) | Bakır Sülfat + Kalsiyum Hidroksit (Kireç) | En Yüksek (20–25 mm Yağışa Dirençli) | Yavaş ve uzun süreli sürekli salınım | Sonbahar yaprak dökümü & kış uykusu dönemi |
| Bakır Hidroksit | $Cu(OH)_2$ (Açık mavi ince toz/sıvı) | Orta (Şiddetli yağışta yıkanabilir) | En Hızlı ($Cu^{2+}$ anında serbest kalır) | Fare kulağı, yeşil uç, acil koruma dönemleri |
| Bakır Oksiklorür | $3Cu(OH)_2 cdot CuCl_2$ (Yeşil toz/akıcı) | Yüksek (Dengeli tutunma) | Dengeli orta hızda salınım | Budama sonrası ve göz kabarması devresi |
| Tribazik Bakır Sülfat | $3Cu(OH)_2 cdot CuSO_4$ (Nötr pH formülasyon) | Yüksek tutunma | Dokuya yumuşak, fitotoksisite riski düşük | Erken ilkbahar yeşil aksam başlangıcı (Cuproxat) |
⛔ ÇOK ÖNEMLİ ZİRAİ UYARI (FİTOTOKSİSİTE & PAS / RUSSETİNG RİSKİ):
• Çiçeklenme Döneminde ASLA Bakırlı İlaç Uygulamayınız: Bakır iyonları çiçek taç yapraklarını yakar, dişicik tepesini kurutur ve polen çimlenmesini engelleyerek döllenmeyi/tutumu sıfırlar!
• Küçük Meyve ve Taze Sürgün Dönemi Uyarısı: Elma ve armutta meyve tüylerini döküp parlaklaştıktan sonra soğuk ve nemli havada uygulanan bakır, meyve kabuğunda ağır pas (russeting) oluşturarak ihracat değerini yok eder. Taş çekirdeklilerde (şeftali, kayısı, kiraz) yaprak açtıktan sonra bakır yaprakta delinme, sararma ve erken dökülme yapar.
• 🚨 BORDO BULAMACI + MİNERAL YAĞ TANK KARIŞIMI KESİNLİKLE YASAKTIR: Bordo bulamacı kireç (kalsiyum hidroksit) içerdiği için yüksek alkali (pH 11–12) bir süspansiyondur. Mineral yağ ise emülsiyon yapısındadır. Bordo bulamacı ile mineral yağ aynı tanka konulduğunda emülsiyon anında bozulur (kırılır); yağ sudan ayrışarak tankın yüzeyinde veya dibinde yapışkan bir tabaka halinde toplanır. Bu karışım atıldığında hem pülverizatör memelerini tıkar hem de ağaçta kontrolsüz yağ yanıklığına (fitotoksisite) yol açar!
• Doğru Saha Pratiği: Kış sonunda budama sonrası önce Bordo Bulamacı tek başına atılmalı; kabuklu bitler ve kırmızı örümcek kış yumurtaları için Mineral Yağ ise 10–14 gün sonra gözler kabarmaya başladığında tek başına (veya uygun IGR insektisitle) uygulanmalıdır.
• İstisna (Kireçsiz Nötr Bakırlar): Eğer aynı dönemde hem bakır hem yağ atılmak isteniyorsa, kireçli Bordo bulamacı yerine etiketinde yağ ile karışabileceği açıkça belirtilen kireçsiz nötr bakır formülasyonları (örneğin Tribazik Bakır Sülfat veya Bakır Oksiklorür) tercih edilmelidir. Ancak klasik Bordo Bulamacı daima tek başına uygulanmalıdır.
• Çiçeklenme Döneminde ASLA Bakırlı İlaç Uygulamayınız: Bakır iyonları çiçek taç yapraklarını yakar, dişicik tepesini kurutur ve polen çimlenmesini engelleyerek döllenmeyi/tutumu sıfırlar!
• Küçük Meyve ve Taze Sürgün Dönemi Uyarısı: Elma ve armutta meyve tüylerini döküp parlaklaştıktan sonra soğuk ve nemli havada uygulanan bakır, meyve kabuğunda ağır pas (russeting) oluşturarak ihracat değerini yok eder. Taş çekirdeklilerde (şeftali, kayısı, kiraz) yaprak açtıktan sonra bakır yaprakta delinme, sararma ve erken dökülme yapar.
• 🚨 BORDO BULAMACI + MİNERAL YAĞ TANK KARIŞIMI KESİNLİKLE YASAKTIR: Bordo bulamacı kireç (kalsiyum hidroksit) içerdiği için yüksek alkali (pH 11–12) bir süspansiyondur. Mineral yağ ise emülsiyon yapısındadır. Bordo bulamacı ile mineral yağ aynı tanka konulduğunda emülsiyon anında bozulur (kırılır); yağ sudan ayrışarak tankın yüzeyinde veya dibinde yapışkan bir tabaka halinde toplanır. Bu karışım atıldığında hem pülverizatör memelerini tıkar hem de ağaçta kontrolsüz yağ yanıklığına (fitotoksisite) yol açar!
• Doğru Saha Pratiği: Kış sonunda budama sonrası önce Bordo Bulamacı tek başına atılmalı; kabuklu bitler ve kırmızı örümcek kış yumurtaları için Mineral Yağ ise 10–14 gün sonra gözler kabarmaya başladığında tek başına (veya uygun IGR insektisitle) uygulanmalıdır.
• İstisna (Kireçsiz Nötr Bakırlar): Eğer aynı dönemde hem bakır hem yağ atılmak isteniyorsa, kireçli Bordo bulamacı yerine etiketinde yağ ile karışabileceği açıkça belirtilen kireçsiz nötr bakır formülasyonları (örneğin Tribazik Bakır Sülfat veya Bakır Oksiklorür) tercih edilmelidir. Ancak klasik Bordo Bulamacı daima tek başına uygulanmalıdır.
📅 Sezonluk Fenolojik Koruma Takvimi ve Mücadele Reçetesi
Yüksek risk ve salgın şartlarında sezon boyu hangi evrede hangi hastalığın hedeflenmesi gerektiğini ve ardışık direnç oluşturmayan tam rotasyonlu etken madde zincirini gösterir.
🔬 Hastalık & Zararlı Biyolojisi, Eşikler ve Ruhsatlı Reçete Dosyaları
0 Dosya
🌦️ Akıllı Fungisit Karar Destek Simülatörü (İklim, Yağış & Fenolojiye Göre Seçim)
Hava sıcaklığı, yağış durumu, hastalık evresi ve fenolojik dönemi seçin; sistem en uygun fungisit grubunu ve bahçenizdeki meyve için ruhsatlı ilaçları otomatik listelesin.
1. Bitki İçindeki Hareket ve Etki Biçimine Göre Sınıflandırma
Fungisitin yaprak yüzeyinde kalması, yaprak arkasına geçmesi veya iletim demetleriyle (ksilem/floem) taşınması uygulama başarısını belirler.
| Özellik / Grup | Tanım ve Hareket Mekanizması | Avantaj & Sınırlar | Örnek Aktif Maddeler (FRAC) | Katalogda Gör |
|---|---|---|---|---|
|
Kontak (Temas Etkili / Koruyucu)
Yüzey Koruyucu
|
Bitki dokusuna girmez, yüzeyde koruyucu bir film tabakası oluşturur. Spor çimlenmesini engeller. |
• Direnç riski çok düşüktür (çok bölgeli etki - Multi-site). • Yeni çıkan yaprakları korumaz, yağışla yıkanabilir. • Sadece hastalık bulaşmadan önce (koruyucu) çalışır. |
Bakırlı bileşikler (FRAC M01), Kükürt (FRAC M02), Mancozeb, Metiram, Ziram (FRAC M03), Captan, Folpet (FRAC M04), Dithianon (FRAC M09) | |
|
Translaminar (Lokal Sistemik / Yarı Sistemik)
Yaprak Üstünden Altına
|
Uygulandığı yaprak yüzeyinden dokuya girer ve yaprağın üst yüzeyinden alt yüzeyine geçer; ancak diğer yapraklara taşınmaz. |
• Yıkanmaya karşı hızlı direnç kazanır (1–3 saat). • Yaprak altındaki sporlara ulaşır. • Koruyucu + erken dönem tedavi edici (küratif) etki sunar. |
Trifloxystrobin, Pyraclostrobin, Kresoxim-methyl, Azoxystrobin (FRAC 11 - QoI), Cyprodinil, Pyrimethanil (FRAC 9 - AP), Boscalid, Fluopyram, Fluxapyroxad, Penthiopyrad (FRAC 7 - SDHI), Dodine (FRAC U12) | |
|
Gerçek Sistemik: Ksilem (Akropetal - Yukarı Doğru)
Aşağıdan Yukarı Taşınım
|
Bitki dokusuna girer ve su/mineral taşıyan ksilem borularıyla aşağıdan yukarıya (yeni sürgünlere ve yaprak uçlarına) taşınır. |
• Yeni büyüyen sürgünleri kısmen korur. • Yağıştan etkilenmez (dokuya girdikten sonra). • Güçlü tedavi edici (küratif) etkiye sahiptir; ancak tek yönlü (yukarı) hareket eder. |
Triazoller: Tebuconazole, Difenoconazole, Myclobutanil, Tetraconazole, Mefentrifluconazole, Flutriafol (FRAC 3 - DMI), Thiophanate-methyl (FRAC 1 - MBC) | |
|
Tam Sistemik: Floem + Ksilem (Amfimobil - Çift Yönlü)
Yukarı & Köke Çift Yönlü
|
Hem ksilemle yukarıya hem de besin taşıyan floem ile yapraklardan köke doğru (aşağıya) taşınır. |
• Yapraktan uygulanıp kök ve gövde hastalıklarını koruyabilen nadir gruptur. • Bitkinin doğal savunma sistemini (fitoaleksin) tetikler. |
Fosetyl-Al, Potasyum Fosfonat (Phosphorous Acid) (FRAC P07 / 33) |
2. Hastalık Sürecindeki Rolüne Göre Özellikler (Koruyucu, Tedavi Edici, Eradikant)
Mantar sporunun bitkiye temasından leke çıkışına kadar geçen sürede hangi fungisit sınıfının çalıştığını gösterir.
🛡️ 1. Koruyucu (Preventif / Profilaktik) Bulaşma Öncesi
Ne zaman çalışır? Spor henüz bitki yüzeyine konmadan veya çimlenme tüpü kütikulayı delip dokuya girmeden önce uygulanmalıdır.
Mekanizma: Yaprak ve meyve yüzeyinde kimyasal bariyer kurarak sporun solunumunu ve çimlenme enerjisini sıfırlar.
En Güçlü Temsilcileri:
• Tüm Kontak İlaçlar: Bakır (M01), Kükürt (M02), Mancozeb/Metiram (M03), Captan/Folpet (M04), Dithianon (M09)
• Strobilurinler (FRAC 11 - Trifloxystrobin, Pyraclostrobin, Azoxystrobin)
• SDHI Grubu (FRAC 7 - Boscalid, Fluopyram, Fluxapyroxad)
• Tüm Kontak İlaçlar: Bakır (M01), Kükürt (M02), Mancozeb/Metiram (M03), Captan/Folpet (M04), Dithianon (M09)
• Strobilurinler (FRAC 11 - Trifloxystrobin, Pyraclostrobin, Azoxystrobin)
• SDHI Grubu (FRAC 7 - Boscalid, Fluopyram, Fluxapyroxad)
💊 2. Tedavi Edici (Küratif / Kick-Back Etkisi) İlk 24–72 Saat
Ne zaman çalışır? Enfeksiyon başlamış, mantar miselleri bitki dokusuna girmiş ancak henüz gözle görülür leke/semptom çıkmamışken (inkübasyon/kuluçka süresinin ilk 24–72 saati).
Mekanizma: Dokuya nüfuz ederek hücre zarı (ergosterol) veya aminoasit sentezini durdurur, içerideki genç miseli öldürür.
En Güçlü Temsilcileri:
• Triazoller / DMI (FRAC 3 - Difenoconazole, Tebuconazole, Myclobutanil, Mefentrifluconazole - 48–72 saat)
• Anilinopirimidinler (FRAC 9 - Cyprodinil, Pyrimethanil - soğukta 36–48 saat)
• Guanidin (FRAC U12 - Dodine - karalekede 36–48 saat)
• Benzimidazoller (FRAC 1 - Thiophanate-methyl)
• Triazoller / DMI (FRAC 3 - Difenoconazole, Tebuconazole, Myclobutanil, Mefentrifluconazole - 48–72 saat)
• Anilinopirimidinler (FRAC 9 - Cyprodinil, Pyrimethanil - soğukta 36–48 saat)
• Guanidin (FRAC U12 - Dodine - karalekede 36–48 saat)
• Benzimidazoller (FRAC 1 - Thiophanate-methyl)
🔥 3. Eradikant (Yok Edici / Anti-Sporulant) Semptom Sonrası
Ne zaman çalışır? Semptomlar (lekeler veya külleme miseli) ortaya çıktıktan sonra lekenin yeni spor üretmesini (tozaklamasını) kurutarak hastalığın diğer yaprak ve meyvelere yayılmasını engeller.
Önemli Not: Ölü dokuyu tekrar yeşertmez; ancak lekeyi kısırlaştırarak sekonder (ikincil) bulaşmaları keser.
En Güçlü Temsilcileri:
• DMI / Triazol Grubu (FRAC 3 - Tebuconazole, Tetraconazole, Difenoconazole)
• Hidroksipirimidin (FRAC 8 - Bupirimate - Küllemede güçlü anti-sporulant)
• Kış/Durgun dönemde Bakır ve Kalsiyum Polisülfür (Bordo/Burgun)
• DMI / Triazol Grubu (FRAC 3 - Tebuconazole, Tetraconazole, Difenoconazole)
• Hidroksipirimidin (FRAC 8 - Bupirimate - Küllemede güçlü anti-sporulant)
• Kış/Durgun dönemde Bakır ve Kalsiyum Polisülfür (Bordo/Burgun)
3. Hava ve İklim Koşullarına Göre Çalışma Durumları (Soğuk, Sıcak, Yağış & Yıkanma)
Yanlış sıcaklıkta seçilen fungisit hiç çalışmayabilir (örn. soğukta Triazol ve Kükürt) veya bitkiyi yakabilir (örn. sıcakta Kükürt, soğuk-yağışta Bakır).
| Aktif Grup & FRAC Kodu | Sıcaklık Etkisi (Soğuk & Sıcak Sınırları) | Yağış ve Yıkanma Direnci | Fitotoksisite (Yakıcılık) & Kritik Saha Notu |
|---|---|---|---|
|
Anilinopirimidinler (FRAC 9) Cyprodinil, Pyrimethanil |
❄️ Soğukta En İyi Çalışan Grup (5°C – 25°C) 5°C – 12°C gibi düşük sıcaklıklarda bile buhar fazıyla ve dokuya girerek yüksek etki gösterir. İlkbahar erken dönem soğuklarında ilk tercihtir. |
🌧️ 2 Saat Sonra Yıkanmaz Uygulamadan 2 saat sonra yağışa tamamen dayanıklıdır. |
Çiçek ve genç yaprakta güvenlidir. 25°C üzerindeki sıcak yaz günlerinde buharlaşma hızlandığı için etki süresi kısalabilir. |
|
Triazoller / DMI (FRAC 3) Tebuconazole, Difenoconazole, Myclobutanil, Tetraconazole, Mefentrifluconazole, Flutriafol |
⚠️ Soğukta Zayıflar (<12°C Düşük Etki) Bitki metabolizması ve yaprak emilimi yavaşladığı için 12°C (özellikle 10°C) altında etkileri ciddi oranda düşer. Optimum çalışma aralığı 15°C – 25°C'dir. *(İstisna: Yeni nesil Mefentrifluconazole serin havada klasik triazollere göre daha stabildir).* |
🌧️ 2–4 Saat Sonra Yıkanmaz Yaprak yüzeyinde kuruyup dokuya girdikten (yaklaşık 2–4 saat) sonra yağışla yıkanmaz. |
Erken ilkbaharda hava <12°C ise tek başına değil, mutlaka Cyprodinil/Pyrimethanil (FRAC 9) veya Kontak (Captan/Dithianon) ile kombinlenmelidir. |
|
Strobilurinler / QoI (FRAC 11) Trifloxystrobin, Pyraclostrobin, Azoxystrobin, Kresoxim-methyl |
🌡️ Geniş Sıcaklık Aralığı (10°C – 28°C) Hem serin hem sıcak koşullarda (10°C – 28°C) stabil koruyucu performans gösterir. |
🌧️ 1–2 Saatte Çok Yüksek Direnç Yaprağın mumsu tabakasına (kütikula) çok hızlı bağlanırlar (1–2 saatte yağışa dirençli). |
Direnç riski (tek nokta mutasyonu) yüksektir; sezonda üst üste 2'den fazla uygulanmamalı, tercihen SDHI veya Triazol karışımı olarak kullanılmalıdır. |
|
SDHI Grubu (FRAC 7) Boscalid, Fluopyram, Fluxapyroxad, Penthiopyrad, Isopyrazam |
🌡️ Ilıman & Sıcak (12°C – 28°C) Ilıman ve sıcak koşullarda (12°C – 28°C) yüksek ve uzun süreli performans gösterir. |
🌧️ 2–3 Saat Sonra Yıkanmaz 2–3 saat içinde dokuya bağlanır, yıkanmaya dayanıklıdır. |
Çiçeklenme döneminde (Monilya, Karaleke, Külleme) ve hasat öncesinde (depo hastalıkları) en güvenli ve etkili gruplardan biridir. |
|
Kükürt (FRAC M02) Mikronize Kükürt (%80 WP/WG), Sıvı Kükürt (SC) |
🔥 <15°C Çalışmaz | >30°C Yakar! Buharlaşarak (gaz fazında) etki ettiği için 15°C (toz kükürtte 18°C) altında etkisi çok düşüktür. 30°C – 32°C üzerinde ise yaprak ve meyvede yanıklık (fitotoksisite) yapar. |
🌧️ Kontak — Şiddetli Yağışta Yıkanır Sıvı (SC) ve mikronize WG kükürtler toz kükürde göre yaprağa daha iyi tutunur ancak >15-20 mm yağışta yenilenmelidir. |
Çiçeklenme döneminde kullanılmaz (polen çimlenmesini engeller). Mineral yağ uygulamalarıyla arasında en az 14–21 gün olmalıdır. |
|
Bakırlı İlaçlar (FRAC M01) Bordo Bulamacı, Bakır Oksiklorür, Bakır Hidroksit, Tribazik Bakır Sülfat, Bakır Oksit |
❄️ Düşük Sıcaklıkta Çalışır (2°C – 25°C) Soğukta da spor çimlenmesini durdurur. Ancak soğuk + yağışlı/nemli havalarda yeşil dokuda bakır iyonları ($Cu^{2+}$) aşırı serbest kalarak ağır fitotoksisite (pas/yanıklık) yapar. |
🌧️ 20–25 mm Yağışta Yıkanır Bakır hidroksit hızlı çözünür ama çabuk yıkanır; Bordo bulamacı, Bakır oksit ve Tribazik bakır sülfat yağışa daha dayanıklıdır. |
Çiçeklenme döneminde ve taze sürgün/meyvede kesinlikle kullanılmaz (elmada meyvede pas/russeting, taş çekirdeklilerde yaprak delinmesi ve dökümü yapar). |
|
Organik Kontaklar (FRAC M03, M04, M09) Captan, Folpet, Metiram, Ziram, Dithianon |
❄️ Soğuktan Etkilenmez (5°C – 28°C) 5°C'de bile yüzeyde spor çimlenmesini durdurur. Erken ilkbahardan yaza kadar temel koruyucu omurgadır. |
🌧️ 15–20 mm Yağışta İncelir/Yıkanır Yağışlı periyotlarda Dithianon yıkama direnci en yüksek kontaklardan biridir. Şiddetli yağış sonrası tekrarlanmalıdır. |
Captan mineral yağlarla (öncesi/sonrası 14 gün) karıştırılmaz; aşırı sıcak ve nemli havada hassas elma çeşitlerinde (Red Delicious vb.) yaprak lekesi yapabilir. |
|
Guanidin (FRAC U12) & Fosfonatlar (FRAC P07) Dodine | Fosetyl-Al, Phosphorous Acid |
❄️ Dodine Soğukta Güçlü (6°C – 22°C) Dodine erken ilkbahar serin koşullarında Karaleke ve Yaprak Kıvırcıklığında çok güçlüdür. Fosfonatlar aktif yaprak devrinde (10°C – 28°C) çift yönlü çalışır. |
🌧️ 2–3 Saat Sonra Yıkanmaz Her iki grup da yaprak dokusuna hızla nüfuz eder. |
Dodine çok soğuk (<5°C) ve yavaş kuruyan koşullarda çiçek ve genç meyvede pas yapabilir; alkali (kireçli/bakırlı) ilaçlarla karıştırılmaz. |
4. Fenolojik Duruma Göre Fungisit Seçim Stratejisi (6 Kritik Gelişim Evresi)
Bitkinin gelişim evresine göre büyüme hızı, doku hassasiyeti ve kalıntı (PHI/MRL) riski değiştiği için seçim aşağıdaki sırayla yapılmalıdır:
1. Durgun Dönem ve Gözlerin Kabarması (Kış Sonu)
Dormant Evre
🌡️ Koşullar: Hava soğuk (2°C–10°C), yeşil doku henüz yok veya çok az, kışı geçiren spor yükü (inokulum) yüksek.
✅ Doğru Seçim: Kontak / Eradikant Bakırlı İlaçlar (Bordo bulamacı, Bakır oksiklorür, Bakır hidroksit, Tribazik bakır sülfat) veya Kalsiyum Polisülfür.
💡 Neden? Yeşil doku olmadığı için sistemik ilaçları emecek yaprak yoktur. Amaç kabuk ve tomurcuk pullarındaki kışı geçiren bakteri ve mantar sporlarını (Karaleke, Ateş yanıklığı, Yaprak kıvırcıklığı, Çil) temizlemektir.
2. Farekulağı / Yeşil Uç – Pembe/Beyaz Tomurcuk
Erken İlkbahar (6–14°C)
🌡️ Koşullar: Hava genellikle serin (6°C – 14°C) ve yağışlı. İlk primer enfeksiyonlar (Karaleke askospor uçuşu, Monilya, Çil) başlar.
✅ Doğru Seçim: Anilinopirimidinler (Cyprodinil, Pyrimethanil - FRAC 9) + Organik Kontak (Captan, Dithianon, Metiram) veya Dodine (FRAC U12).
💡 Neden? Hava soğuk (<12°C) olduğu için klasik Triazoller (DMI) bu dönemde yavaş çalışır. Cyprodinil/Pyrimethanil soğukta hem koruyucu hem küratif çalışır; kontak ilaç ise yağış öncesi yüzey korumasını destekler.
3. Çiçeklenme Dönemi (%60–80 Çiçek)
Hassas Çiçek Evresi
🌡️ Koşullar: Çiçek organları çok hassastır; polen çimlenmesi zarar görmemeli, arılara zarar verilmemeli; Monilya (çiçek yanıklığı), Botrytis, Karaleke ve Külleme baskısı yüksektir.
✅ Doğru Seçim: SDHI + QoI kombinasyonları (Boscalid + Pyraclostrobin, Fluopyram + Trifloxystrobin), Cyprodinil + Fludioxonil veya çiçekte güvenli Triazoller (Difenoconazole, Myclobutanil - hava >12°C ise).
⛔ Kesinlikle Kaçınılacaklar: Bakırlı ilaçlar ve Kükürt (çiçek taç yapraklarını yakar, dişicik tepesini kurutur ve polen tüpü/döllenmeyi engeller).
4. Hızlı Sürgün Gelişimi ve Küçük Meyve Dönemi
Aktif Büyüme (>15°C)
🌡️ Koşullar: Meyve tutumu sonrası bitki her gün yeni yaprak çıkarır. Kontak bir ilaç atıldığında 3 gün sonra çıkan yeni yapraklar tamamen korumasız kalır. Sıcaklıklar 15°C'nin üzerine çıkmıştır.
✅ Doğru Seçim: Gerçek Sistemikler (Ksilemde taşınan Triazoller - FRAC 3, Fosfonatlar - FRAC P07) + Kontak Koruyucu kombinasyonu.
💡 Neden? Sistemik ilaç yeni gelişen sürgün uçlarına doğru (akropetal) taşınarak büyüyen dokuyu içeriden korur ve yağış sonrası enfeksiyonları tedavi eder; kontak ilaç ise direnç gelişimini önler.
5. Meyve İrileşme ve Ben Düşme (Yaz Dönemi)
Yaz Koruma Evresi
🌡️ Koşullar: Sürgün büyümesi yavaşlamış, yaprak alanı sabitlenmiştir. Hava sıcak ve kuraktır (Külleme riski) veya yaz yağmurları vardır (Alternaria, Antraknoz, Karaleke).
✅ Doğru Seçim: Translaminar (Lokal Sistemik - Strobilurinler FRAC 11, SDHI FRAC 7) ve Kontak Koruyucular (Sıcaklık <30°C ise mikronize kükürt, Captan).
💡 Neden? Hızlı yeni yaprak çıkışı durduğu için tam sistemiklere olan ihtiyaç azalır; meyve yüzeyini ve mevcut yaprağı uzun süre koruyan, mumsu tabakaya bağlanan translaminar ilaçlar öne çıkar.
6. Hasat Öncesi Dönem (Tatlanma / Olgunlaşma)
PHI & Kalıntı Kritik
🌡️ Koşullar: Depo çürüklükleri (Botrytis, Monilya, Penicillium, Alternaria) riski vardır ancak Hasat İlaçlama Aralığı (PHI - Bekleme Süresi) ve kalıntı (MRL) en kritik kriterdir.
✅ Doğru Seçim: Bekleme süresi kısa (3–7 gün) olan spesifik ilaçlar (Cyprodinil + Fludioxonil, Boscalid + Pyraclostrobin, Fenpyrazamine) veya 0 gün bekleme süreli Biyolojik Fungisitler (Bacillus amyloliquefaciens / subtilis, Çay ağacı yağı, Laminarin).
🐛 Akıllı İnsektisit & Akarisit Karar Destek Simülatörü (Biyolojik Evre, Arı Güvenliği & IRAC Seçici)
Bitkinin fenolojik dönemini, zararlının biyolojik evresini, çiçek/arı durumunu ve sıcaklığı seçin; sistem fenolojiye en uygun IRAC etki grubunu, arı/yararlı güvenliğini ve ruhsatlı ilaçları listelesin.
🧬 Kapsamlı IRAC Etki Mekanizması & Direnç Yönetim Tablosu
Zararlılarda bağışıklık ve direnç oluşumunu engellemek için aynı IRAC grubundaki kimyasallar üst üste atılmamalıdır.
| IRAC Grubu & Kimyasal Sınıf | Biyokimyasal Etki Mekanizması | Örnek Aktif Maddeler (Ticari İlaçlar) | Saha Avantajı & Arı / Faydalı Güvenliği | Katalog Filtresi |
|---|---|---|---|---|
|
IRAC 28 (Diamidler) En Güvenli Kurt İlacı |
Ryanodin reseptör modülatörü. Böceğin kas hücrelerindeki kalsiyum depolarını boşaltarak kalıcı kas felci yapar. Beslenme birkaç dakika içinde tamamen durur. | Chlorantraniliprole (Coragen), Cyantraniliprole (Exirel) |
• Yumurta ve genç larvalara (L1-L2) karşı olağanüstü etkilidir. • Arılara, predatör akarlara ve faydalı böceklere neredeyse tamamen zararsızdır (IPM dostu). • 14–21 güne varan uzun koruma süresi. |
|
|
IRAC 5 (Spinosynler) Biyolojik Kökenli Şok Etki |
Nikotinik asetilkolin reseptör (nAChR) allosterik aktivatörü. Böceğin sinir sisteminde kontrolsüz uyarılar başlatır, titreme ve ölüme yol açar. | Spinosad (Laser), Spinetoram (Delegate) |
• Spinetoram yüksek sıcaklıklarda çok stabildir; trips, içkurdu ve yaprak bükenlere ani şok vurur. • Spinosad doğal toprak bakterisinden elde edilir, organik tarıma uygundur. • Yaprak kuruduktan sonra (3–4 saat) faydalılara ve arılara güvenlidir. |
|
|
IRAC 23 (Ketoenoller) Çift Yönlü Sistemik |
Asetil-KoA karboksilaz enzimini bloke ederek yağ (lipid) sentezini durdurur. Genç nimflerin büyümesini engeller, dişi erginlerin yumurta bırakma yeteneğini (fekondite) sıfırlar. | Spirotetramat (Movento), Spirodiclofen (Envidor), Spiromesifen |
• Spirotetramat ksilem + floemde çift yönlü (amfimobil) taşınan nadir böcek ilacıdır; gizli kolonilere (kabuklu bit, psillid, pamuklu bit) ulaşır. • Spirodiclofen kırmızı örümcek yumurta ve nimflerinde çok güçlüdür. • Faydalı predatör akarlara zararsızdır. |
|
|
IRAC 29 (Kordotonal Modülatörler) Seçici Afisit (Duyu Felci) |
Emici böceklerin kordotonal duyu organlarını felç eder; yaprak biti ilacı aldıktan dakikalar sonra emgi iğnesini bitkiden çeker ve açlıktan ölür. | Flonicamid (Teppeki / Theory) |
• Arılara, bombuslara ve parazitoidlere tamamen zararsızdır. Çiçekte güvenle atılabilir. • Translaminar ve sistemik taşınır; kıvrılmış yaprakların içine nüfuz eder. • Predatör popülasyonunu koruduğu için ikinci bir yaprak biti salgınını önler. |
|
|
IRAC 6 (Avermektinler) Translaminar Kurt & Akar |
Glutamat-kapılı klor kanallarını aktive eder. Sinir iletimini keserek zararlıyı saatler içinde paralize eder. | Emamectin Benzoate (Proclaim Opti), Abamectin |
• Güçlü translaminar (yaprak içi penetrasyon) özelliği vardır; yaprak dokusu içine girmiş genç tırtıllara ve galerilere ulaşır. • ⚠️ Güneş Işığı Uyarısı: UV ışığında hızla bozunur; MUTLAKA gün batımında uygulanmalıdır. |
|
|
IRAC 20B / 25A / 10A (Spesifik Akarisitler) Kırmızı Örümcek Rotasyonu |
Hücresel mitokondriyal enerji üretimini (ATP) durdurur veya büyüme-kabuk değişimini engeller. | Acequinocyl (Kanemite), Cyflumetofen, Bifenazate, Clofentezine, Hexythiazox |
• Bifenazate & Acequinocyl: Tüm hareketli dönemlere hızlı knock-down. • Clofentezine & Hexythiazox: Kışlayan ve taze yumurtalara güçlü ovisit etki. • Direnç gelişimi çok hızlı olduğundan yılda 1 defadan fazla aynı grup atılmamalıdır! |
|
|
IRAC 7C / 15 / 16 (Böcek Büyüme Düzenleyiciler - IGR) Gençlik Hormonu & Kitin |
Kitin biyosentezini durdurur veya gençlik hormonunu taklit ederek larvanın gömlek değiştirmesini engeller. Yumurtaların açılmasını önler. | Pyriproxyfen (Admiral), Diflubenzuron (Dimilin), Buprofezin (Applaud) |
• Kabuklu bitlerin hareketli larva döneminde ve içkurdu yumurtalarında harika koruyucu bariyer. • Erginleri hemen öldürmez, üreme yeteneklerini kırar. • Faydalı arılara ve ergin avcılara karşı oldukça emniyetlidir. |
|
|
IRAC 3A (Sentetik Piretroidler) Ani Temas / Şok Etki |
Sinir liflerindeki voltaj-kapılı sodyum kanallarını açık tutarak sürekli uyarım ve felç sağlar. | Deltamethrin (Decis), Lambda-cyhalothrin (Karate) |
• Çok hızlı düşürücü (knock-down) ve kovucu (repellent) etki. • ⛔ Riskler: Geniş spektrumludur; faydalı böcekleri ve predatör akarları öldürerek kırmızı örümcek patlamasına (resurgence) neden olur. 28°C üzerinde etkinliği hızla düşer. |
🐝 Ekolojik Güvenlik: Arı Koruma, Predatörler & Sıcaklık Kuralları
🌸 Çiçeklenme & Arı Güvenliği Protokolü
• Ağaçlar çiçekteyken veya alt florada yabancı otlar çiçek açmışken kesinlikle geniş spektrumlu insektisit ATILMAZ.
• Yasaklı Gruplar: Sentetik Piretroidler (Deltamethrin, Lambda-cyhalothrin), Organik Fosforlular (Malathion, Phosmet) ve Neonikotinoidler (Acetamiprid).
• Güvenli Alternatifler: Çiçekte afisit gerekiyorsa Flonicamid (IRAC 29); biyolojik tırtıl kontrolü için Bacillus thuringiensis veya Granülovirüs (CpGV).
• Uygulama Zamanı: Zorunlu ilaçlamalar daima arıların kovana çekildiği akşam alacakaranlık saatlerinde yapılmalıdır.
• Yasaklı Gruplar: Sentetik Piretroidler (Deltamethrin, Lambda-cyhalothrin), Organik Fosforlular (Malathion, Phosmet) ve Neonikotinoidler (Acetamiprid).
• Güvenli Alternatifler: Çiçekte afisit gerekiyorsa Flonicamid (IRAC 29); biyolojik tırtıl kontrolü için Bacillus thuringiensis veya Granülovirüs (CpGV).
• Uygulama Zamanı: Zorunlu ilaçlamalar daima arıların kovana çekildiği akşam alacakaranlık saatlerinde yapılmalıdır.
🐞 Predatör Akarları ve Yararlıları Koruma
• Bahçenizdeki en büyük müttefikleriniz avcı akarlar (Phytoseiidae: Typhlodromus pyri) ve uğur böcekleridir.
• Geniş spektrumlu piretroid atıldığında avcı akarlar yok olur ve 15 gün sonra kırmızı örümcek popülasyonu patlar (resurgence).
• Kırmızı örümcek mücadelesinde daima seçici akarisitler (Bifenazate, Spirodiclofen, Acequinocyl) tercih edilmelidir.
• Geniş spektrumlu piretroid atıldığında avcı akarlar yok olur ve 15 gün sonra kırmızı örümcek popülasyonu patlar (resurgence).
• Kırmızı örümcek mücadelesinde daima seçici akarisitler (Bifenazate, Spirodiclofen, Acequinocyl) tercih edilmelidir.
🌡️ Sıcaklık & UV Işığı Kuralları
• Piretroid Sıcaklık Sınırı: >28°C üzerindeki sıcaklarda piretroidler enzimlerle hızla parçalanır ve böceği öldüremez.
• Avermektin UV Duyarlılığı: Emamectin ve Abamectin güneşin ultraviyole ışınlarında hızla fotolize uğrar; gündüz sıcağında atılırsa etkisi yarıya iner, mutlaka gün batımında atılmalıdır.
• Mineral Yağ Sınırı: >32°C üzerinde mineral yağ fitotoksisite (yaprak yanıklığı) yapar.
• Avermektin UV Duyarlılığı: Emamectin ve Abamectin güneşin ultraviyole ışınlarında hızla fotolize uğrar; gündüz sıcağında atılırsa etkisi yarıya iner, mutlaka gün batımında atılmalıdır.
• Mineral Yağ Sınırı: >32°C üzerinde mineral yağ fitotoksisite (yaprak yanıklığı) yapar.
🎯 Zararlının Biyolojik Evresine Göre Kritik Mücadele Pencereleri
| Biyolojik Evre | Örnek Zararlılar | En Uygun İlaç / Etken Sınıfı | Teknik Açıklama & Kritik Başarı Faktörü |
|---|---|---|---|
| 1. Kışlayan Yumurta / Kalkanlı Bit | Kırmızı örümcek kış yumurtası, Elma içkurdu yumurtaları, Kabuklu bit kalkan altı | Mineral Yağ (IRAC UNM), Pyriproxyfen (IRAC 7C), Clofentezine/Hexythiazox (IRAC 10A), Chlorantraniliprole (IRAC 28) | İçkurdunun yumurta bırakmasından larva çıkışına kadar olan sürede atılan Diamidler, larva yumurta kabuğunu kemirip çıkarken içeriği almasını sağlar. |
| 2. Genç Larva / Nimf (L1–L2) | Elma içkurdu, Doğu meyve güvesi, Armut psillidi, Yaprak biti, Koşnil hareketli larva | Chlorantraniliprole (IRAC 28), Spinetoram (IRAC 5), Flonicamid (IRAC 29), Spirotetramat (IRAC 23), Diflubenzuron (IRAC 15) | En savunmasız evredir! Larva meyve etine girmeden önce yaprakta beslenirken ilaçla temas etmelidir. |
| 3. Meyve / Sürgün İçine Girmiş Tırtıl | Meyveye girmiş içkurdu, sürgün içindeki şeftali güvesi, ağaç kızılkurdu | Emamectin Benzoate (IRAC 6), Chlorantraniliprole (IRAC 28), Translaminar formülasyonlar | Yüzeydeki kontak ilaçlar içerideki tırtıla ulaşamaz; doku içine nüfuz eden derin etkili maddeler gerekir ancak en ideali meyveye girmeden vurmaktır. |
| 4. Ergin Uçuşu & Tuzak Yakalaması | Kiraz sineği, Akdeniz meyve sineği, Güve kelebekleri | Spinosad (IRAC 5 - Zehirli yem kısmi dal ilaçlaması), Deltamethrin (IRAC 3A), Eşeysel feromon şaşırtıcılar (RAK) | Sineklerde yumurta koymadan önce erginlerin zehirli yemle (Spintor bait) çekilerek yok edilmesi gereksiz tüm ağaç ilaçlamalarını önler. |